Import surowców i produktów pochodzenia roślinnego do Unii Europejskiej wiąże się dziś z większą odpowiedzialnością niż jeszcze kilka lat temu. Firmy działające w branży drzewnej, spożywczej czy handlowej muszą dokładnie sprawdzać pochodzenie towarów, ponieważ przepisy dotyczące ochrony środowiska zostały znacząco zaostrzone. W tym kontekście coraz częściej pojawia się pojęcie EUDR, które odnosi się do nowych zasad wprowadzonych na poziomie unijnym. W artykule wyjaśniam, eudr co to oznacza w praktyce oraz jakie obowiązki nakłada rozporządzenie eudr na przedsiębiorców.
Na czym polega rozporządzenie EUDR i kogo dotyczy
Nowe przepisy zostały przyjęte przez Unię Europejską w odpowiedzi na problem wylesiania oraz degradacji środowiska naturalnego. Rozporządzenie eudr nakłada obowiązki na firmy wprowadzające na rynek określone surowce oraz produkty, które mogą mieć związek z wycinką lasów. Dotyczy to zarówno importerów, jak i producentów oraz dystrybutorów działających na terenie UE. Pełne informacje o eudr przeczytasz w artykule: https://jdp-law.pl/newsletter/eudr-rozporzadzenie-ue-dotyczace-wylesiania-i-degradacji-lasow-biuletyn-esg/
Regulacja obejmuje przede wszystkim towary uznawane za szczególnie wrażliwe z punktu widzenia środowiska:
- drewno i wyroby z drewna;
- kakao i produkty kakaowe;
- kawa;
- soja;
- olej palmowy;
- bydło i produkty pochodne.
Firmy muszą wykazać, że produkty nie pochodzą z terenów wylesionych po 31 grudnia 2020 roku, a także że zostały pozyskane zgodnie z prawem kraju, z którego pochodzą. Oznacza to konieczność gromadzenia dokumentacji i prowadzenia dokładnej kontroli łańcucha dostaw.
EUDR co to oznacza dla importerów i producentów
W praktyce nowe przepisy zmieniają sposób, w jaki przedsiębiorcy organizują proces zakupu i sprzedaży towarów. Dotychczas wystarczały standardowe dokumenty handlowe, natomiast teraz wymagane jest przeprowadzenie procedury należytej staranności. Polega ona na sprawdzeniu pochodzenia produktu oraz ocenie ryzyka naruszenia przepisów.
Procedura obejmuje kilka podstawowych kroków:
- Identyfikacja dostawcy oraz miejsca pochodzenia surowca.
- Ocena ryzyka wylesiania lub nielegalnej produkcji.
- Weryfikacja dokumentów i danych geograficznych.
- Przygotowanie oświadczenia o należytej staranności.
Bez przejścia tej procedury towar nie może zostać legalnie wprowadzony na rynek Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to konieczność współpracy z dostawcami, którzy są w stanie udokumentować pochodzenie surowców.
Dlaczego Unia Europejska wprowadziła nowe przepisy
Powodem wprowadzenia regulacji jest rosnąca skala wylesiania na świecie. Według danych organizacji międzynarodowych znaczna część wycinki lasów ma związek z produkcją rolną i przemysłową przeznaczoną na eksport. Unia Europejska uznała, że jako jeden z największych rynków zbytu powinna ograniczyć napływ towarów, które przyczyniają się do niszczenia środowiska.
Nowe zasady mają doprowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorcy będą dokładnie wiedzieć, skąd pochodzi kupowany surowiec. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko, że na rynek trafią produkty powiązane z nielegalną wycinką lub naruszeniem prawa lokalnego.
Rozporządzenie eudr nie zakazuje handlu, ale wymaga udowodnienia legalnego i bezpiecznego pochodzenia towaru. To ważna różnica, ponieważ firmy nadal mogą współpracować z zagranicznymi dostawcami, jednak muszą robić to w sposób bardziej kontrolowany.
Jak przygotować firmę do wymagań EUDR
Przedsiębiorcy, którzy wcześniej nie prowadzili szczegółowej kontroli dostawców, muszą wprowadzić nowe procedury wewnętrzne. W wielu przypadkach oznacza to zmianę sposobu dokumentowania transakcji oraz konieczność zbierania dodatkowych informacji od kontrahentów.
W przygotowaniu do nowych obowiązków pomagają następujące działania:
- sprawdzenie, czy firma wprowadza na rynek towary objęte regulacją;
- ustalenie źródeł pochodzenia surowców;
- wprowadzenie systemu archiwizacji dokumentów;
- szkolenie pracowników odpowiedzialnych za zakupy i logistykę;
- weryfikacja umów z dostawcami.
Najwięcej problemów pojawia się wtedy, gdy łańcuch dostaw jest długi i obejmuje wielu pośredników. W takiej sytuacji uzyskanie dokładnych danych o pochodzeniu produktu może wymagać dodatkowych ustaleń i zmian w umowach handlowych.
Jakie konsekwencje grożą za brak zgodności z rozporządzeniem
Przepisy przewidują kary dla firm, które nie spełnią wymagań lub wprowadzą na rynek produkty bez odpowiedniej dokumentacji. Sankcje mogą obejmować zarówno kary finansowe, jak i zakaz sprzedaży określonych towarów.
Wysokość kar zależy od przepisów krajowych, jednak państwa członkowskie mają obowiązek wprowadzić środki skuteczne i odstraszające. W praktyce oznacza to, że kontrola może dotyczyć nie tylko dużych importerów, ale także mniejszych przedsiębiorstw.
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wdrożenie procedur zgodnych z EUDR jeszcze przed rozpoczęciem kontroli, ponieważ późniejsze uzupełnianie dokumentów bywa trudne lub niemożliwe.
Zmiany, które wpłyną na handel w najbliższych latach
Wprowadzenie nowych przepisów zmienia sposób funkcjonowania wielu branż, szczególnie tych związanych z surowcami naturalnymi. Firmy muszą poświęcić więcej czasu na sprawdzanie dostawców, ale jednocześnie zyskują większą przejrzystość w całym procesie zakupowym.
Eudr co to oznacza w dłuższej perspektywie, widać przede wszystkim w rosnącym znaczeniu odpowiedzialnego handlu. Przedsiębiorcy, którzy wcześniej wprowadzą odpowiednie procedury, łatwiej dostosują się do kolejnych zmian w przepisach środowiskowych i handlowych.
Dla wielu firm nowe regulacje nie są jedynie obowiązkiem administracyjnym, lecz elementem, który wpływa na sposób planowania zakupów, wybór partnerów handlowych oraz organizację całego łańcucha dostaw.