Inwestor budujący farmę fotowoltaiczną w województwie podlaskim od miesięcy czekał na warunki przyłączenia do sieci, a gdy je w końcu otrzymał, okazało się, że umowa z operatorem zawiera zapisy trudne do zaakceptowania bez wcześniejszej negocjacji. Podobne sytuacje powtarzają się w całej branży energetycznej, bo proces inwestycyjny w tym sektorze wymaga poruszania się jednocześnie po prawie administracyjnym, umowach handlowych i regulacjach rynkowych. Właśnie dlatego doradztwo prawne w zakresie prawa energetycznego przydaje się nie tylko przy sporach, ale już na etapie planowania projektu, zanim padną pierwsze podpisy pod dokumentami. W dalszej części tekstu znajdują się konkretne sytuacje, w których pomoc prawnika realnie zmienia przebieg inwestycji energetycznej.
Na jakim etapie inwestycji OZE warto sięgnąć po prawnika?
Deweloper projektu fotowoltaicznego lub wiatrowego napotyka pierwsze bariery prawne jeszcze przed rozpoczęciem budowy, na etapie zabezpieczania tytułu prawnego do gruntu. Kolejnym progiem są warunki przyłączenia oraz umowa o przyłączenie do sieci, które określają, na jakich zasadach instalacja w ogóle będzie mogła oddawać energię.
Błąd popełniony na etapie negocjowania umowy o przyłączenie bywa trudny do naprawienia po rozpoczęciu budowy, dlatego przegląd takiej umowy przed jej podpisaniem pozwala uniknąć kosztownych korekt w późniejszym czasie. Poza przyłączeniem konieczne bywa też zebranie pozwoleń administracyjno-prawnych oraz przejście przez certyfikację instalacji, co dla inwestora bez własnego działu prawnego oznacza sporo nowych procedur do ogarnięcia naraz.
Czym różnią się umowy PPA od standardowych kontraktów sprzedaży energii?
Umowy sprzedaży energii typu cPPA czy vPPA różnią się od klasycznych kontraktów tym, że zawierane są zwykle na kilkanaście lat i wiążą wytwórcę energii z konkretnym odbiorcą lub instytucją finansującą projekt. Prawo energetyczne nie reguluje tych umów w sposób szczegółowy, więc większość zapisów wynika z negocjacji między stronami.
Przy takich kontraktach szczególną uwagę warto zwrócić na kilka elementów:
- mechanizm ustalania ceny energii w długim horyzoncie czasowym;
- podział ryzyka związanego ze zmianą przepisów lub systemów wsparcia w trakcie trwania umowy;
- warunki, na jakich instytucja finansująca może wpływać na treść umowy między wytwórcą a odbiorcą.
Umowa, która nie uwzględnia tych elementów, bywa trudna do zaakceptowania przez bank finansujący projekt, co w praktyce może opóźnić albo nawet zablokować całą inwestycję.
Jakie obowiązki czekają przedsiębiorstwo przed Prezesem URE?
Firma prowadząca działalność koncesjonowaną w sektorze energetycznym podlega regularnym kontrolom i postępowaniom wyjaśniającym prowadzonym przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Dotyczy to zarówno wytwórców korzystających z systemu aukcyjnego, jak i przedsiębiorstw dystrybucyjnych rozliczających się z obowiązków sprawozdawczych.
Przedsiębiorstwo uczestniczące w systemie wsparcia OZE musi na przykład prawidłowo rozliczać odpisy na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny, a błąd w tym zakresie bywa podstawą do wszczęcia postępowania przed regulatorem. W takich sprawach doradztwo prawne w zakresie prawa energetycznego obejmuje zwykle przygotowanie odpowiedzi na wezwania URE, reprezentację w toku kontroli, a przy niekorzystnym rozstrzygnięciu również wniesienie odwołania do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
| Obszar działalności | Typowe zagadnienie prawne |
|---|---|
| Odnawialne źródła energii | przyłączenie do sieci, system aukcyjny, umowy cPPA i vPPA |
| Magazynowanie energii | wpis do rejestru magazynów, umowa mocowa |
| Przesył i dystrybucja | warunki techniczne przyłączenia, sprawy taryfowe |
| Paliwa | koncesje, kontrakty na dostawy, kary Prezesa URE |
Co obejmuje pomoc prawna przy magazynowaniu energii?
Magazyny energii to stosunkowo młody segment rynku, w którym część rozwiązań prawnych wciąż się kształtuje wraz z rozwojem samej technologii. Inwestor budujący magazyn musi zmierzyć się z podobnymi wyzwaniami co przy projektach OZE, ale dochodzi do tego jeszcze kwestia wpisu do rejestru magazynów energii oraz udziału w rynku mocy.
Kontrakty dotyczące magazynowania energii, w tym umowy o roboty budowlane w formule EPC czy umowy serwisowe O&M, wymagają precyzyjnego określenia odpowiedzialności za poszczególne strumienie przychodów magazynu. Bez takiego doprecyzowania trudno później rozliczyć, która strona odpowiada za ewentualne przestoje instalacji czy niedotrzymanie parametrów technicznych.
Jak wygląda doradztwo przy sporach na tle projektów energetycznych?
Nie każdy projekt energetyczny kończy się bez konfliktu między stronami, a przy kontraktach wartych dziesiątki lub setki milionów złotych spór potrafi dotyczyć bardzo konkretnych zapisów umownych. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji nadzwyczajnych, takich jak skutki siły wyższej, redysponowanie czy nagłe zmiany regulacyjne wpływające na wykonanie umowy.
W takich sprawach pomocna bywa zarówno mediacja, jak i postępowanie arbitrażowe, zwłaszcza gdy stronom zależy na szybszym rozstrzygnięciu niż w sądzie powszechnym. Wybór trybu rozwiązania sporu warto ustalić jeszcze na etapie negocjowania kontraktu, a nie dopiero w chwili, gdy konflikt już się pojawił, bo wtedy trudniej o kompromis co do samej procedury.
Gdzie szukać wsparcia przy projektach energetycznych?
Doradztwo prawne przy projektach energetycznych i OZE prowadzi w kancelarii JDP zespół specjalizujący się w tym sektorze od lat, na czele z dr. Michałem Drozdowiczem, radcą prawnym i partnerem kierującym praktyką Energy and Renewables. Zespół ten zajmuje się między innymi procesem inwestycyjnym w OZE, kontraktami w energetyce, finansowaniem projektów oraz sporami arbitrażowymi na tle budowy i rozliczania inwestycji.
Przed rozpoczęciem kolejnego etapu inwestycji energetycznej warto sprawdzić kilka elementów, zanim dojdzie do podpisania kluczowych dokumentów:
- Zweryfikować tytuł prawny do nieruchomości przewidzianej pod instalację.
- Przeanalizować projekt umowy o przyłączenie przed jej podpisaniem.
- Ustalić mechanizm rozliczeń w umowie sprzedaży energii na cały okres jej obowiązywania.
- Sprawdzić obowiązki sprawozdawcze wynikające z uczestnictwa w systemie wsparcia.
Projekty energetyczne rzadko przebiegają bez żadnych niespodzianek regulacyjnych, dlatego zaangażowanie prawnika na wczesnym etapie inwestycji zwykle kosztuje mniej niż naprawianie błędów w umowie już po jej podpisaniu.